Grenada – Alhambra – perła architektury andaluzyjskiej

Na zamówienie arabskich władców w Granadzie najwybitniejsi architekci i rzemieślnicy stworzyli niezwykłe dzieło. W swojej wyobraźni połączyli poezję, szum wody, szept wiatru, a także matematyczne obliczenia i geometryczne figury, które nakładane na siebie stworzyły zachwycające dekoracje. Działo się to za panowania Muhammada I, Jusufa I i Muhammada V. Każdy z nich dołożył swoją część do powstania Alhambry, pozostawiając ślad charakterystyczny dla swojej epoki. W pierwszym etapie powstała Alkazaba, czyli cytadela, która pełniła funkcję obronną młodego emiratu Grenady. W najwyższych częściach warowni znajdowały się pomieszczenia mieszkalne. Stąd można było obserwować okolicę i odpowiednio wcześnie dostrzec zbliżającego się nieprzyjaciela. Niełatwo było przedrzeć się przez Sierra Nevadę niezauważonym. Jusuf I wzbogacił pałac o Dziedziniec Mirtów. To właśnie ta część Alhambry należy do najbardziej widowiskowych. Przy jej wznoszeniu rzemieślnicy wykonali tysiące misternych wzorów opartych na precyzyjnych zasadach geometrii. W ornamenty wpleciono cytaty z Koranu oraz teksty poetyckie. Tę część pałacu zamykają komnaty otaczające słynny Dziedziniec Lwów, będący jednym z najdoskonalszych przykładów sztuki Nasrydów. Poza murami głównego kompleksu powstał Generalife – letnia rezydencja emirów Granady. Było to miejsce odpoczynku od dworskiego zgiełku, ale także kameralnych spotkań i rozmów. Stosunkowo prosta architektura została otoczona ogrodami, krętymi ścieżkami, labiryntami drzew i krzewów. Towarzyszy temu nieustanny szum wody, przynoszącej ochłodę. Doprowadzono ją z gór systemem kanałów i akweduktów, czyniąc z niej jeden z najważniejszych elementów całego założenia. Obok Generalife znajduje się niewielkie miasteczko, w którym mieszkali ludzie pracujący na rzecz pałacu – służba, rzemieślnicy i strażnicy. Najpóźniejszym elementem całego zespołu jest pałac Karola V. Cesarz polecił wznieść go po przejęciu Granady przez chrześcijańskich władców, pragnąc podkreślić potęgę nowego imperium. Monumentalna renesansowa budowla wyraźnie kontrastuje z delikatnością arabskich pałaców. Już współcześni wyrażali wątpliwości, twierdząc, że w miejscu arabskiej perły powstał gmach zbyt ciężki i pozbawiony subtelności. Nawet piękna renesansowa fasada nie zdołała zatrzeć tego wrażenia. Przez lata Alhambra opustoszała i groził jej całkowity upadek. W XIX wieku świat ponownie odkrył ją dzięki amerykańskiemu pisarzowi Washingtonowi Irvingowi, który przez pewien czas mieszkał w pałacu. Jego „Opowieści z Alhambry”, wydane w 1832 roku, rozbudziły zainteresowanie tym niezwykłym miejscem w całej Europie i Ameryce. Dzięki temu rozpoczęto szeroko zakrojone prace konserwatorskie, które pozwoliły ocalić Alhambrę dla kolejnych pokoleń. Dziś zachwyca nie tylko swoją architekturą, ale także harmonią, w której spotykają się poezja, matematyka, światło, woda i cisza. To właśnie ta niezwykła równowaga sprawia, że Alhambra pozostaje jednym z najpiękniejszych zabytków świata. Mirosława Choińska